Over ons

Melissa en Beer startten ooit met de mobiele appelpers Mobipers, omdat ze zagen dat consumenten bleven zitten met grote hoeveelheden appels van hun eigen bomen. Dat zagen ze ook met walnoten gebeuren. Nu kunnen consumenten hun walnoten komen brengen. Veld 4 verwerkt ze en consumenten krijgen er lekkere walnootproducten voor terug.

In Nederland staan nu nog voornamelijk zaailingen. Dit zijn notenbomen die geboren zijn uit een noot in plaats van uit een geënt boompje. Deze noten komen vaak moeilijk uit de schil, waardoor je veel kleine stukjes hebt. Daarom is de verwerking hiervan uitdagend en betaalt Veld 4 veel leergeld. De beste prijs krijg je voor halve walnoten. Maar van de stukjes maken Beer en Melissa de lekkerste walnootolie en notenpasta, die je onder andere in de eigen fysieke en online winkel kunt kopen.

Veld 4 verwerkt jaarlijks vele kilo’s noten, een deel daarvan telen ze zelf. Ze kunnen meer verkopen, maar als het zeven jaar duurt voordat bomen noten gaan geven, schaal je niet zomaar even op. Met alle walnootboomgaarden en voedselbossen die nu in aanleg zijn, kan het niet anders dan dat Veld 4 straks veel mensen blij gaat maken met alle opgedane kennis en ervaring.

Binnenkomen bij Veld 4 voelt als een warm bad. In de notenwinkel, die ook de olieperserij van het bedrijf herbergt, is het warm en gezellig. De plek doet denken aan de sfeervolle farm stores die je in de VS veel ziet.

Melissa en haar man Rudolf Jan, die door iedereen Beer genoemd wordt, leerden elkaar in 1992 kennen op de hotelschool in Zwitserland. Ondanks dat ze er al jong voor kozen om zich onder te dompelen in de wereld van gastvrijheid, kwamen ze niet in de horeca terecht. Na het afstuderen bleek er weinig werk in die branche en volgden er veel verschillende banen. Maar uiteindelijk maken ze nu toch hun werk van mensen blij maken met lekker eten.

Veld 4 teelt en verwerkt walnoten en produceert walnootproducten die verkocht worden in de eigen winkel, webshop en delicatessenzaken. Het bedrijf is gevestigd op Boerderij De Rit in Zoelen. Die naam klinkt je misschien bekend in de oren. De ouders van Melissa startten De Rit in 1969 en zijn één van de grondleggers van de biologische voedselproductie in Nederland. De Rit stond lange tijd bekend als dé specialist in honing, bijenwas en honingkoek. Toen in 1990 overname ter sprake kwam, was Melissa eigenlijk nog te jong om zo’n besluit te nemen en werd het familiebedrijf verkocht. De boerderij is nog steeds de woonplek van Melissa en Beer en nu ook de vestigingslocatie van Veld 4.

Met de poten in… het sap

Boerderij De Rit ligt midden in de Betuwe, in het hart van de fruitproductie. Het is 2007 als het Melissa en Beer opvalt dat er veel appels en peren na de oogst blijven liggen omdat er simpelweg geen bestemming voor is. Wat als je dit overschot aan appels en peren zou kunnen persen tot sap? Het leidt uiteindelijk tot de Mobipers. Als eersten in Nederland gaan Beer en Melissa met een mobiele fruitpers de regio door om appels en peren te persen op locatie.

Op Boerderij De Rit wordt een grotere fruitpers geplaatst waar consumenten met fruitbomen hun fruit naartoe kunnen brengen om te laten persen. Ze nemen hun eigen oogst vervolgens weer mee in grootverpakkingen sap.Het persen van fruit op deze manier is pionieren en keihard werken. Melissa en Beer zijn soms wel zes uur per dag bezig met het schoonmaken van de machines en moeten twee keer per jaar nieuwe werkschoenen kopen omdat de zolen simpelweg wegteren door al het water en fruitzuur. Hun ondernemende geest zorgt ervoor dat ze openstaan voor nieuwe ideeën. Op de boerderij staan een aantal walnotenbomen, maar Melissa en Beer weten aanvankelijk niet wat ze met alle walnoten aan moeten. Om zich heen zien ze hetzelfde gebeuren. Net als eerder met de appels en peren besluiten ze een oplossing te bedenken voor dit walnotenoverschot.

Als Melissa en Beer zich gaan verdiepen in de walnotenteelt en -verwerking komen ze terecht in Frankrijk, waar de notenteelt in tegenstelling tot Nederland al in een volwassen stadium verkeert. In 2009 gooien ze hun auto vol met walnoten en rijden ze naar het zuiden. In de Alpenstad Grenoble persen ze hun walnoten tot olie met een oude olijvenpers. Een lokale notenboer leert hen de kneepjes van het vak en ze herhalen deze tocht een paar jaar achtereen. In 2012 wagen ze het erop en schaffen ze dezelfde oude, loodzware pers aan, waarvan er inmiddels twee bij Veld 4 staan. Gezondheidsproblemen dwingen het tweetal in 2019 tot focus. Het persen van fruit naast de notenverwerking is te veel en te zwaar. Met pijn in het hart verkopen ze Mobipers en gaan ze verder in de wereld van walnoten.

Notenverwerking laat hersens kraken

Beer en Melissa zien dat walnoten een belangrijk onderdeel kunnen zijn van de voedselketen van de toekomst. Ze vormen een bron van eiwitten en gezonde vetten en groeien gewoon in onze achtertuin. Maar de teelt staat in Nederland nog in de kinderschoenen. Om bij te kunnen dragen aan het volwassen worden van de teelt worden Melissa en Beer in 2019 eigenaar van een walnotenplantage met 200 bomen in Erichem. Inmiddels zijn er op Boerderij De Rit ook 400 bomen geplant.

Naast het laten groeien van de teelt is het professionaliseren van de verwerking belangrijk. Beer bijt zich vast in het mechaniseren van die processen. Wassen, drogen, kraken, onzuiverheden uitlezen, malen, roosteren, olie persen: iedere stap zorgt voor nieuwe hoofdbrekers. Dat komt ook door het type noten dat verwerkt wordt, want dat vormt een bonte verzameling. Er zijn zoveel verschillende rassen walnoten, in allerlei maten en variërend in smaak van zoet tot bitter. De meeste Nederlandse noten komen van zaailingen. Dat zijn bomen die ontstaan zijn uit een walnoot in plaats van uit geënte bomen van een productieras. Deze noten zitten strakker in de schil waardoor ze er moeilijk uitkomen. Dit zorgt voor veel kleine stukjes, terwijl in de markt het meeste betaald wordt voor halve walnoten. De kleine stukjes worden daarom geperst tot pure walnootolie en gemalen tot walnootchocoladepasta.

Om de verwerking efficiënter te maken is het nodig dat er rassen geteeld gaan worden die beter te verwerken zijn. Maar in het geval van walnoten moet je voor deze ontwikkeling wel geduld hebben. Er is in Frankrijk veel kennis over welke rassen geschikt zijn voor professionele teelt, maar het is de vraag of deze bomen ook gedijen in Nederland. Dat kun je uitproberen, maar een boom gaat pas na zeven jaar echt oogst opleveren. Voorlopig zullen de zaailingen dus nog even voor hoofdbrekens zorgen.

Er zijn in Nederland inmiddels zo’n honderd boeren die zich bezighouden met walnotenteelt. Ook in voedselbossen zijn walnotenbomen een graag geziene soort en steeds meer boeren experimenteren met walnoot- en hazelnootbomen op hun land. Melissa en Beer zijn veruit de grootste verwerker en lopen ver voor met hun kennis en ervaring. Beer is inmiddels dealer geworden voor verschillende merken van oogst- en verwerkingsmachines in de Benelux. Alle ingrediënten zijn dus in huis om bij te kunnen dragen aan het professionaliseren van de Nederlandse teelt.

Aanjagen of opschalen?

Maar ondanks dat ze de noodzaak zien van opschaling, zien Beer en Melissa zichzelf niet per se als degenen die op grote schaal walnoten gaan verwerken en telen. Zij zijn de pioniers, ze houden van ontdekken en het zien dat hun harde werk tot iets concreets leidt wat er eerst nog niet was. En vooral: ze willen doen waar ze gelukkig van worden. Meer geld verdienen is nooit hun drijfveer geweest. Op de vraag welk product de meeste marge oplevert, kijken ze vragend aan. Onderaan de streep moet er natuurlijk geld overblijven, maar met bulkproducten die anoniem in het verkoopkanaal verdwijnen hebben ze helemaal niets. Mensen blij maken met mooie, pure producten: dat is hun ding.

Een aantal dagen meewerken in het bedrijf en genieten van de gezelligheid die er altijd is. In de olieperserij is Beer helemaal in zijn element als hij de pers bedient. Dit is de manier waarop hij zichzelf oud ziet worden: lekker bezig met die pers. Melissa geniet ondertussen van het contact met mensen en hen blij maken met mooie producten. Het is fantastisch om de hele notenketen op één plek te kunnen ervaren. Bij het wassen, kraken en schonen van de noten hangt een heerlijke geur, en de warme olie die uit de pers komt is om van te smullen. Sommige dingen zijn uitbesteed, zoals het maken van de chocopasta en de nougat.

Melissa en Beer staan nu voor de uitdaging om de Nederlandse walnotenteelt verder te brengen zonder zelf onderdeel te worden van deze schaalvergroting. Maar ze zijn zo op elkaar ingespeeld dat ze snel kunnen beslissen. Ze volgen hun intuïtie en vertrouwen op hun hart. En juist die kunst van zo in het leven staan zal ervoor zorgen dat ze ook hier als passievolle pioniers hun weg zullen vinden.

In november 2022 werkte Chantal Engelen een weekje met ons mee. Ze schreef over ons en andere voedselveranderaars op haar site www.peasofme.com.